قسمت آخر :   

                    (سفر به صفر سکوت ) 

                   بر اساس شعر بنامِ نام

... آن شهر چهاردروازه داشت و هردروازه هفت در،که از دروازه ی اول، درِ جمعه وارد شدم. پس شهری دیدم پوشیده از برف با بناها و برجهای یخی و مردمانی نیک سرشت و خیرخواه. از کسی پرسیدم: فرمانروای این سرزمین کیست ؟ گفت: «وَ هومن».پرسیدم: کجاست؟ گفت: درکاخ «بهمنگان» و چون به کاخ رسیدم نامه ی «داثوش» را به موکلان دادم نامه را خوانده و اجازه ورودم دادند. چون وارد شدم قصری دیدم آینه کاری از قندیل های یخ، در انتهای تالار تختی رفیع و مجلل که بر آن جوانی سفید موی تکیه زده بود و در پشتِ تخت، پرده ای سفید که از دریچه ی انتهای تالار تا آسمان جنوب  کشیده شده بود و بندِ آن در دستِ حاجب کنار تخت بود. چون مرا فرا خواند نزدیک رفته نامه را دادم، خوانده و به چشم کشید و گفت: برای بدست آوردن این پرده چهل روز تهذیب لازم است پس روی به آن حاجب کرد تا مرا تعلیم دهد. و من هر روز چیز ها یاد می گرفتم و شب ها به شب زنده داری و ریاضت، و تهذیب نفس مشغول بودم. مدتی که گذشت، می خواست کمی احساس برتری و غرور به من دست دهد و دائم آن شبح»را می دیدم که بندی سیاه را به سوی ام  پرتاپ می کند. چون این حالت را دید، گفت : حالت خوبی نیست، همین حالت بود که اهریمن را از جایگاه رفیع خود به زیر کشید. به خود آمده پرسیدم: آنجا که فقط «او» بود و اهریمن، چرا غرور کرد؟ گفت: غرور همیشه در اثرداشته های خویش، بوجود می آید و او به چند هزار سال داشته های نیک خود مغرور شد. اگر تصور کنیم که آنچه از کار نیک را خود انجام داده ایم «غرور» می آورد، اما اگر بگوئیم «اوست»که توان آن کارهای شایسته را داده است، توفیق «تواضع» بدست می آید، و اشتباه اهریمن همین بود که تصور می کرد خود، آن اعمال نیک را انجام داده است در حالی که « او» توانایی داده بود و هرکس عالمِ تصور ذهنِ خود را دارد. گفتم پس بنابراین باید قدرت « او» برای هدایت و قدرت اهریمن برای اغفال مردم به یک میزان باشد! گفت: چنین نیست، اهریمن دارای فرصت است، فرصتی که به بخاطر اعمال نیک چند هزار ساله اش، تا رستاخیز به او داده اند شاید در متن فرصت ها، قدرت هم وجود داشته باشد اما چون این فرصت از جانب ذات ازلی بوده است، بنابراین اهریمن از آن استفاده کرده و دائم انسان ها را اغفال و در معرض اعمال بد، قرار می دهد تا سقوط کنند اما « ذات ازلی» خود صاحب قدرت و صاحب فرصت است به همین دلیل است که «او» هم برای نیکان فرصت ها را  از اهریمن می گیرد پس دیدم که اشتباه کرده ام. هر چه به روز چهلم نزدیک تر می شدم بیشتر شبیه  هم می شدیم تا روز چهلم که کاملا به شکل او شده بودم و مرا امتحان کرد و چون سربلند بیرون آمدم به ناگاه از نظرم ناپدید شد پس سرآسیمه به نزد «وَهومن» رفتم و مرا در آغوش کشید، گفتم آن حاجب از نظرم ناپدید شد! گفت: او خودِ تو بود که از تو مدتی مهجور افتاده بود چون به مرتبه ی نیکویی رسیدی در تو شد اکنون باید به«سپنتا» بروی که پرده ی فروتنی و محبت، درآنجاست.گفتم در چه سمت؟ گفت: سوی جنوب، چون بدانجا رسی دو شهر، در مجاورتِ  هم قراردارند که کاخ «آرمیتا»(آرامش) آن دو را از هم جدا می کند،که شهر مجاورِ آن را    «سپنتا» و شهر پشت کاخ «فروردینگان» نام است و جنابِ «پاک» فرمانروای هردو شهر است. پس چون تنها نُه روز فرصت داشتم توشه ای برداشته و راهی آن دیار شدم. به آن وادی که رسیدم، چهار دروازه دیدم که بر سه دروازه هفت در، و دروازه ی چهارم شش در، داشت. چون اذن خواستم  مجوزم دادند. از درِ جمعه وارد شده. شهری دیدم با آتشکده های زیبا و برج های بلند و کاشی هایی سفید و مردمانی در تواضع و فروتنی، چون سراغ از پرده ی محبت گرفتم، گفتند: در نزد «فَریدا» در آتشکده ی «مقدس» است. پرسیدم: آتشکده کجاست؟ گفتند: برتپه ای مشُرف به شهر، درجنوب شرقی، چون بِدانجا رسیدم صدایی ازدرون آتشکده، مرا فراخوانده، پس وارد شده در انتهای آتشکده پرده ای سفید دیدم که از دریچه ی پشت، تا سقف آسمان کشیده شده بود و بند آن به دست زیبایی خوش رو با موهای جو گندمی، که در حال نیایش بود چون نزدیک شدم گفت: برای بدست آوردن این پرده باید هفت شبانه روز در این آتشکده  بمانی و تهذیب نفس کنی. گفتم می مانم و چون  هر روز می گذشت، بیشتر ریاضت می کشیده و بیشتر شبیه او می شدم چند روز که گذشت کسی آمد و دست در آغوش هم انداختند و من با تعجب نگاه می کردم گفت: این «رشن»، صاحب امروز است. پرسیدم: مگر امروز چه روزی است؟ گفت: هجدهم ماه «روز عدالت» است با تعجب گفتم «عدالت»! اگر او عدالت است، پس فرمانروایان چه می گویند، آنان که ندای عدالت و آزادی سر داده و خود را در مسیر آن می دانند؟ گفت: «رشن» خود جواب خواهد داد. پس چون در چهره اش نظر کردم دیدم که مهر عدالت از پیشانیش ساطع بود گفت: عدالت به طور مطلق، مختص ذاتِ ازلی است و هر کس که واصل شده باشد می تواند چنین ادعایی داشته باشد. پرسیدم: پس فرمانروایان چه؟ گفت: هرچند هم عادل باشند، چون عالِمِ به غیب و شهود، نیستند باز هم عادل نیستند اگر چنین بود پس این همه گرسنه و ستمدیده از کجاست!  هر سرزمینی منابعی داردکه بی شک متعلق به همه ی مردمِ آن سرزمین است چگونه می توانند آن منابع را تقسیم کنند! (که اگر خواسته باشند تقسیم کنند!) تا حقی از کسی ضایع نشود. فرمانروایان به اصطلاح عادل، چون  به تنهایی نمی توانند سرزمین های خود را اداره کنند بنابراین می بایست به کسانی اطمینان کنند که آنان هم عادل باشند و آن کسان هم، به کسانی دیگر تا مرتبه ی پائین که منصوب می شوند. هیچ منطقی نمی پذیرد که همه ی این منصوب شدگان عادل باشند! به همین دلیل است که ستمدیدگان سر به شورش برمی دارند. هیچ تختِ فرمانروایی نیست، که پایه های آن از خونِ کُشته شدگان بی شماری مستحکم نشده باشد و این همه تعرض و کشت و کشتار، برای بدست آوردن سرزمین های جدید، ناشی از طمع  می باشد که ریشه ی همه ی بدی هاست. طمع و زیاده خواهی، لایه ی پنهان حسد است، و حاصل حسد، کینه می باشد که بازخورد آن غضب است. آیا فرمانروایان برای رسیدنِ به قدرت، طمع نورزیده اند؟ آیا بر سر حفظ خود، دست به کشتار نزده اند؟ آنان برای حفظ قدرت، بزرگترین دروغگویان اند که بر افکار مردم تسلط یافته و آنان را به بازی می گیرند. پرسیدم: پس مبارزه برای احقاق حق و آزادی چه؟ گفت: مبارزه و احقاق حق همان بینش و شناخت عموم از حقوق خویش و مطالبه ی آن است، تا صاحبان قدرت جرات نداشته باشند، حقی را تضیع کنند. به همین دلیل است که فرمانروایان و فرمانبُردارانِ آنان برای عدم آگاهی و شناخت مردم سرزمین خود نسبت به حقوق خویش، تلاش می کنند تا مدعی نداشته باشند. و همچنین برای مبارزه، الگوی مناسب لازم است از کجا معلوم که آن الگو خود عادل باشد. مگر واصل شده ای، که او هم پس از تحقق پیروزی، قربانی خواهد شد.چون در خود فرو شدم {از فرمانروایان روی گردان شدم چون دیدم آن چه را که اکنون می خوانند؛ یعنی چانه زنی و سوداگری بر سرِ قدرت با فرومایگان!}1 * پرسیدم: و اما آزادی.؟ گفت: هیچ کس آزاد نیست و هرکس، بنده ی افعال نیک و بد خویش است. گفتم پس چگونه است که به خاطر آن  می جنگ اند؟ گفت: عالم پیچیده در زندان های تودرتو است. آنان که می جنگ اند برای رهایی از حصاری کوچکتر به حصار بزرگتر است یعنی: از زندانی به زندان دیگر، که  خود هم نمی دانند آن حصار، بزرگتر باشد یا نباشد. در واقع همه محصور زمان و مکان خویش هستند {زمان صورت ذهنیِ جریان و مرور حوادث بیرونی و درونی و مکان آن صورت ذهنی که با آن اشیاء را ادراک می کنیم. مکان، شرط ادراک اشیاء و امور بیرون از ذهن است و زمان شرط ادراک و وجدان همه ی امور، خواه بیرونی خواه درونی. پس زمان و مکان جزو ذهن انسانند و در خارج وجودی ندارند.}2 * این مربوط به عالم و عالمیان است اما در افلاک، حتا صادر نخست هم آزاد نیست او که حی است، بنابراین باید باشد، باید دائم بیآفریند، باید روزی دهد، باید بمیراند و همچنین صاحب هدایت و نگهدارنده نیکان از شر اهریمنان است، باید ستمگران را پس از مرگ، به سزای اعمال خویش رساند، و ...  این همه «باید ها» که « قید» می آورد چگونه است که می تواند آزاد باشد! پرسیدم: پس کی او آزاد می شود؟ گفت نمی دانم! این جزء اسرار است و تنها خود می داند شاید روز واپسین و پس از رستاخیز باشد. گفتم، مگر ذات در ازل شکل نگرفته است پس چون اغفال شدگان تقدیرشان همین است پس عذابی هم نباید داشته باشند. گفت: چنین نیست هرکس را که عقل داشته باشد صاحب اختیار و فهم است و به راحتی  می تواند نیک از بد را تشخیص دهد،

* 1 ـ چنین گفت زرتشت، ص 110 فریدریش نیچه * 2 ـ متافیزیک و فلسفه ی  معاصر. ص133 ریچارد. پاپکین ـ آوروم استرول

درست است که اهریمن از روز نخست کارش اغفال بوده است اما هرکس که غافل شده  خود اختیار داشته است گفتم چگونه می توان از غفلت ها رهایی یافت؟ گفت: غفلت خود تعلق خاطر می آورد بنابراین برای رهایی از آن باید به وادی طلب رفت که آنجا وادی فرج و عالم پُر از گشایش و فرج است که برای دست یافتنِ به آن، می بایست کشف شود. با تعجب گفتم فرج!، گفت همین وادی است که به آن رسیده ای. آنجا بودکه فهمیدم!    نفهمیدم ... چون به خود آمدم روحم تطهیر شده و بیشتر اشتیاق یادگیری در من پیدا شده بود منتها دیگر او را ندیدم گویا آن روز به پایان آمده و رفته بود. آن چند روز هم که گذشت، روز هفتم « فریدا» امتحانم کرد و سربلند بیرون آمدم، پس چون به مرتبه ی محبت و فروتنی رسیدم. به ناگاه از نظرم ناپدید شد به «زامیاد» گفتم: کجا رفت؟ گفت: در خودِ در تو. تعجب کرده! و فوراً به راه افتادیم. گفتم هر چه زودتر باید، به «فروردینگان» برویم وقتی به انتهای شهر رسیدیم.کاخی رفیع دیدم با آجرهایی به رنگ دیوار«هِئتو» سر به فلک، که از شمال تا جنوب کشیده شده بود و هفت در، داشت که پنج درِ آن بسته و تنها دو در باز بود یکی به رنگ سیاه که به شمال باز می شد و یک در، به رنگ سبز به سمت جنوب. گویی آن کاخ، دروازه ی زمین و آسمان بود و از اول خلقت تا روز واپسین همه درآنجا بودند و به پاهایشان بند هایی سیاه و سفید بود. چون نوبت به من رسید، به خود نگریستم دیدم از هفت بند تنها دو بند سفید به پایم بسته است پس به ناچار می بایست از یک راه باریک که از جلوی آن در سیاه عبور می کرد، می گذشتم. هر چه به آن در، نزدیک می شدم از آن سوی فریاد های مهیبی به گوشم می رسید و چون نزدیکتر شدم فریادها، بیشتر و همچنین ترس در وجودم و راه باریک و باریک تر می شد، چون به آن مکان رسیدم موکلانی دیدم   با چشم هایی چون کاسه ی خون،  هرکس را که بند سیاه داشت به درِ سیاه و هر کس که بند سفید به پایش بسته بود، به درِ سبز هدایت می کردند. ازگوشه ی درکه باز بود، دیدم آن در سیاه به رودخانه ی «دائیتی» باز می شود. پس موکلان چون اذنم دادند هراسان از آنجا دور شده و به سمت درِ سبز، به راه افتادم. هر چه جلو تر می رفتم راه پهن تر می شد. چون بدانجا رسیدم، دیگر «زامیاد» را ندیدم و تنها موکلانی دیدم خوش سیما با چشم های سبز و جامه های بلند سفید،که مرا به سوی آن در  هدایت کردند. پس از درِ دوشنبه وارد شدم، سرزمینی دیدم درزیبایی وصف ناپذیر، با شکوفه ها و گلهای رنگارنگ و جویبار های فراوان و باغات میوه و درختانی  پُربارکه بر شاخه های آن پرندگانی زیبا نغمه خوانی می کردند و شهر «فروردینگان» در وسطِ آن سرزمین با برجها ی بلند و کاخ های رفیع  جلوه نمایی می کرد. از فرط شادی پا از سر نشناخته راهی شدم و آن شهر دروازه ی نداشت دیدم مردمانی آراسته به زینت وقار و هیجان زده در عین حال منتظر. از کسی پرسیدم: چه خبراست؟ گفت:« فَرّوَهران» می آیند.گفتم: کی؟ گفت: وقتی که شب و روز با هم برابر شوند. چون چند روزی مانده بود، در جایی اطراق کرده و منتظر ماندم تا روز موعود فرا رسید. پس از مکان خود بیرون آمده دیدم  همه در شور و شعف به سمت ضلع جنوبی شهر می روند چون بدانجا رسیدم ازدحام جمعیتِ مشتاق، بی حد بود و من هم در گوشه ای منتظر ماندم تا اینکه روز از نیمه گذشت که بناگاه صدای هلهله ی مردم بلند شد. نگاه کرده دیدم کالسکه هایی از دور به سمت شهر می آیند. چون نزدیک شدند به قدری زیبا  بودند که چشمِ هر بیننده ای را به خود مبهوت می کردند. در بینِ آنان کالسکه ای به رنگ سبز از همه مجلل تر بود از کسی پرسیدم: از آنِ کیست؟ گفت:« فرّوهرِ فرّوهران» چون از ما گذشتند به سمت کاخ «آرمیتا» رفتند و مردم  هم  شادی کنان آنان را همراهی  می کردند پس جلوی قصر که رسیدند از کالسکه ها پیاده شدند و جناب پاک به گرمی از آنان استقبال کرد و داخل قصر شدند پس از ساعتی به مردم هم اجازه ی ورود دادند و ما هم وارد شدیم. تالاری بزرگ و بسیار زیبا که در انتهای آن دو تخت مجلل یکی  الماس نشان که جناب «پاک» و دیگری زمردنشان که« فروهرِ فروَهران» برآن تکیه داده بودند و در پشت تخت ها پرده ای  سفید از دریچه ی قصر، تا آسمانِ به سمت جنوب کشیده شده بود. و بقیه ی «فَروهَران» با جامه های  بلند سبز و سفید به احترام ایستاده بودند و مردم برای عرض حاجت پیش می رفتند. چون نوبت به من رسید پیش رفتم، هنوز چیزی نگفته روی کرد به جناب «پاک» و گفت: این به دنبال گم شده ی خود آمده که همین پرده است، برای بدست آوردن آن می بایست تا دو هفته  تهذیب نفس داشته باشد چنانچه از امتحان سربلند بیرون آید، خود بازگذشته و این پرده را به او خواهم داد پس به یکی از «فروهران» گفت: تا در اینجا به ماند و مرا تعلیم دهد. آن «فَروهَر» با خوش رویی به من گفت: برویم، گفتم کجا؟ گفت: به آتشکده ی «فروردگان» چون بدانجا رسیدیم مرا در گوشه ای از آتشکده منزل داد تا به تهذیب نفس، مشغول شدم و هر روز تعلیمم می داد و هر چه که می گذشت من بیشتر به او شبیه می شدم تا روز آخر که کاملا شکل او شده بودم  پس مرا امتحان کرد چون سربلند بیرون آمدم گفت: حال باید چند روز دیگر بمانیم تا «فَروهَر فَروهَران» بیاید. پرسیدم کی می آید؟ گفت: روز نوزده هم گفتم چاره ای نیست می مانیم راستی چرا پرده را به تو نداد؟ گفت: ما اجازه نداریم، پرده مختص اوست. پرسیدم مگر او کیست؟ گفت: او خود پرتوی از روح کل است و ما  هم پرتوی از او. گفتم پس حقیقت روح کل کجاست؟ گفت آنچه تا کنون به دست آورده ای و بعد از این هم، همه پرتوی از پرده ی جلالت است و حقیقت، خودِ آن پرده، در زیبایی توصیف ناپذیر می باشد. با تعجب گفتم زیبایی! آنچه تاکنون دیده بودم، مگر زیبا نبود؟ گفت:{زیبایی، تقدیر ذات حقیقت است؛ در حالی که حقیقت بیانگر برانداختن از آن امر خود ـ پنهان ـ گر است. زیبا آن نیست که مقبول افتد، بلکه آن چیزی است که تحت لوای همان تقدیر حقیقت، اتفاق می افتد: همان تقدیر که رخ می دهد. البته هنگام بروز متجلی ترین جلو گری امر همیشه ـ نامتجلی که به همین سبب نامرئی می شود، ما موظف به آنیم که آن را در حقیقت ِ آن، یعنی در زیبایی آن باقی بگذاریم.}1 * در واقع زیبایی در موقعیت اتفاق می افتد و تکرار زیبایی، زیبایی را در خود پنهان می کند. گفتم حال با این توضیح، پس بگو بدانم آن پرده در کجاست؟ گفت: آخرین منزلگاه، در جنوبی ترینِ جنوب ها، که تا آنجا  برتو پنج منزل بیشتر باقی نیست که اولین منزل « وهیشتا» می باشد گفتم  ازکجا باید رفت؟ گفت: باید به سمت جنوب بروی که تا آنجا چهارده روز راه است. پس در آنجا بود که آگاهی یافتم،آنچه تاکنون بدست آورده ام  همه پرتوی از حقیقت بوده و حقیقتِ خود، جای دیگری ست. چون آن چند روز گذشت و روز موعود، فرا رسید ،به ناگاه از آسمانِ دریچه ی انتهای آتشکده، پرده ی سفیدی تا نزدیک من کشیده شد چون درآن پرده نظرکردم، از درون آن « فَروهَرِ فَروهَران» بیرون آمده و مرا در برکشید و به یک باره همه چیز ناپدید شد. بناگاه صدایی شبیه صدای خود، گویی که خودِ من بودم به هوشم آورد که: چون به مرتبه ی خِرد و دانایی رسیده ای به جنوب برو که آنجا سرزمین بهترین است. فوراً از آتشکده خارج شده و به سمت جنوب به راه افتادم. هر چه پیش می رفتم طبیعت، زیبا و زیباتر جلوه می کرد. چشمه های فراوان، دره های زیبا و آبشار های بلند و گلهای رنگارنگ و پرندگان خوش آواز در هوایی مطبوع، همه چشم اندازی بسیار جذاب به تصویرکشیده بود. پس از چهارده روز به آن دیار رسیدم  شهری دیدم بدون دروازه با برج های بلند و آتشکده های فراوان و مردمانی خوش برخورد و راست گوی که همه چیز، از بهترین هنجار، برخوردار بود. پس سراغِ « فَریدا»، را گرفتم گفتند: در آتشکده ی « اَشو»2 * می باشد پرسیدم: آتشکده کجاست؟ گفتند: بر فراز تپه ای درخارج جنوب شهر، چون بِدانجا  رسیدم، پرده ای سفید دیدم که از بام آتشکده تا  آسمان کشیده شده بود و جوانی            

* 1 ـ معنای تفکر چیست؟، ص 25، مارتین هایدگر * 2 ـ مقدس، مینوی، پاک سرشت

با جامه ی  سبز بلند و پیشانی فراخ، که پرتوی صداقت و پاکی از آن می دُرخشید به استقبالم آمد و گفت: سه روز باید تعلیم ببینی و مرا در گوشه ای ازآتشکده منزل داد و هر روز تعلیم می دیدم پس چون به هنجار رسیدم گفت: پیامد شناخت این هنجار «دانش» نام دارد، دانشی که انسان را توانا و پیروز می کند، ولی خرسندی زمانی به دست  می آید که انسان از منش نیک، برخوردار باشد که تو قبلاً برخوردار بوده ای و امتحانم کرد. چون از امتحان سرافراز بیرون آمدم گویی خود او شدم و به ناگاه همه چیز از نظرم ناپدید شد و فقط جاده ای در پائین تپه پدیدار بود،که امتداد آن به سوی جنوب ختم می شد. پس، از بالای تپه به جانب شهر نگاه کرده دیدم؛انگار شهری وجود نداشته با خود گفتم بی شک راه  من از این جاده است. از تپه پائین آمده و ازآن جاده راهی شدم گویی با تعجب! صدای خودم بود که درگوشم می گفت: اکنون به مرتبه ی راستی و درستی رسیده ای...! روزها  می گذشت و من همچنان از کنار چشمه ساران و آبشارهای زیبا با شوق فراوان به راه خود ادامه می دادم. چون بیست و هشت روز گذشت، پائین تپه ای نسبتاً مرتفع، در میان باغات پُر میوه شهری در نهایت سرسبزی و زیبایی نمایان شد و من سبکبال تر از همیشه از تپه سرازیر و به سوی شهر به راه افتادم. چون نزدیک شدم، هیچ دروازه ی نداشت، مردمی دیدم وارسته از کسی پرسیدم: اینجا چه شهری ست ؟ گفت: «هئورو» پرسید: انگار غریبه ای؟ گفتم: آری. پس چون سراغ از « فَریدا» گرفتم گفت: در ضلع جنوبی خارج از شهر در آتشکده ی «تات» می باشد چون بِدانجا رسیدم مه رویی در نهایت وقار، آراسته به زینت کمال دیدم و پرده ای که از بام آتشکده تا آسمان کشیده شده بود با گرمی از من استقبال کرد و درگوشه ای از آتشکده مکانم داد و گفت: برای بدست آوردن این پرده سه هفته باید تعلیم ببینی تا به به بلوغ فکری برسی. پرسیدم:  فکر چیست؟ گفت آنچه که درحافظه ی توست. {حافظه، محل تمرکز تفکر است. تمرکز بر چه چیز؟ تمرکز بر آن چه ما را  تا زمانی که نزد ماست و به آن فکر می کنیم  محفوظ، می دارد و البته تا زمانی که در نزد ما موضوع و تفکر مهم است، البته موضوع و تفکر مهم به آن خاطر که این امر همان چیزی باقی می ماند که باید به آن فکر کرد. موضوع  فکر همان عطیه ای است که همراه با یادبودی به ما اعطا شده. اعطا شد؛ زیرا ما به آن علاقه داریم. تنها هنگامی که آن چه را که فی نفسه باید موضوع تفکر واقع شود، دوست داشته باشیم، قادر به تفکر خواهیم بود. برای آن که قادر به تفکر باشیم، باید آن را بیاموزیم.اما آموختن چیست؟ انسان هنگامی می آموزد که تمامی کردار و رفتار خود را با آن چه همواره از امور بنیادین به او نهاده می شود، هماهنگ کند. ما هنگامی تفکر را می آموزم که به آن چه برای تفکر وجود دارد، توجه کنیم.}1 * بنابراین حافظه همواره موضوع را، در خود پنهان می کند و تفکر برای بدست آوردن موضوعِ مورد علاقه خود، به حافظه تعُرّض می کند و موضوع را از گذشته به حال می آورد و در آن می اندیشد که این همان اندیشه ی بر اندیشه هاست. پس روزها که می گذشت، چیزها یاد می گرفتم تا روز موعود فرا رسید چون صبح از خواب بیدار شدم انگار از خواب بیدار شده بودم! که هیچ چیز را ندیدم نه آتشکده ای، نه پرده ای و نه حتا شهری، فقط در خود احساس کمال می کردم گویی به رستگاری رسیده بودم پس دوباره  به سمت جنوب به راه افتادم. هشت روز در راه بودم تا از دور شهری دیدم چون نزدیک شدم چهار دروازه داشت و هر دروازه، هفت در، که از درِ چهارشنبه وارد شدم  شهری دیدم زیبا با کاخی سربه فلک کشیده از کسی پرسیدم: این چه شهری ست ؟ گفت: «تیشریه»2 * گفتم پس آن قصررفیع؟ گفت کاخ «عطارد». پرسیدم: برای رفتن به شهر «اَمرتات» به کدام سوی روم؟ گفت: به غیر از «تیرروز»3 * هیچکس از آن سرزمین، نشانی نمی داند. پرسیدم: «تیرروز» کیست؟ گفت: فرمانروای این سرزمین که در جشن «تیرگان» در قصر خود جلوس دارد. پس چون سیزده روز مانده بود، در جایی منزل کرده و منتظر ماندم تا روز سیزدهم که «تیرگان» بود. آسمان ابری و رعد و برق می زد،گویی انقلاب تابستانه بود. مردم پس از سپاسگزاری از خداوند و آرزوی افزایش بارش، با شادی به یکدیگرآب  می پاشیدند. و هفت رشته ی رنگین را به هم تابیده، نخ هفت رنگی درست کرده، دور مچِ دستِ چپ خود گره می زدند. پس مردم را دیدم که دسته دسته به سمت قصر می رفتند و من هم راهی شده و به قصر رسیدم، چون  اذن ورود دادند با آن مردم، تالاری دیدم که در هیچ یک از کاخ های قبلی ندیده بودم با   مشعل های زرد و سرخ و در وسط آن حوض هایی با فواره های رنگارنگ جلوه نمای می کردند و درانتهای تالار تختی با  شکوه، فیروزه نشان که جناب «تیرروز» بر آن تکیه داده بودند و مردم چون شرفیاب می شدند مورد عنایت قرار می گرفتند چون نوبتم رسید جلو رفته مرا مورد تفقد قرار داد عرض داشتم می خواهم به  «اَمرتات» بروم. گفت از نیتت آگاهم آنجا سرزمین جاودانگی ست و پرده ی آن در نزد «فَریدا» می باشد پس ُُُُُُُُُُُُُُُُُُُُُُُُُنه روز در شهر مانده سپس حرکت کن و از دروازه ی جنوبی شهر به سمت جنوب برو که « فَریدا» در آنجا منتظرت می باشد. پس از قصر بیرون آمده و نُه روز دیگر ماندم. چون آن نُه روز 

*1 ـ معنای تفکر چیست؟، ص 11، مارتین هایدگر  * 2 ـ تیر =  فرشته ی موکل روز * 3 ـ روز سیزدهم  هر ماه خورشیدی

گذشت از شهر خارج شدم، باد می وزید و مردم را  می دیدم که بر سر تپه های اطراف شهر رفته و آن هفت رشته ی رنگینِ به هم تابیده را که در جشن «تیرگان»، به دور مچِ دستِ چپ خود گره زده بودند، به باد می سپردند. سبب را پرسیدم ؟ گفتند: امروز، روز « باد» است و آن هفت نخ، نماد هفت رنگ، با نوع درد و رنج، است که «تیرو» نام دارد، و مردم آن را به یاد تیرِ آرش به باد می دهند تا همچون آن تیر، سختی و رنج را از ایشان دور کند پس به سمت جنوب به راه افتادم  و چون برگشتم از دور می دیدم که هنوز مردم بر فراز تپه های اطراف شهر«تیرو» را به باد می دهند. پس ده روز در راه بودم. چون به « اَمرتات» رسیدم  شهر دروازه ای نداشت و همه جا سرسبز و خرم بود. گویی شهر را در جامه ای سبز پوشیده و گیاهان در بهترین وضعیت رشد  سبزینه ی خود بودند و مردم در صلح و آرامش در کنار هم زندگی  می کردند. چون سراغ از «فَریدا» گرفتم گفتند: در آتشکده ی « نامیرا»(جاودانه) در حاشیه ی جنوب شهر می باشد. با عجله خود را بدانجا رسانده، صدایی چون صدای خودم مرا به درون آتشکده  فرا خواند پس وارد شدم مشعل ها همه جا را روشن کرده بودند و مشعلی بزرگ تر، در انتهای آتشکده روشن تر از بقیه ی مشعل ها بود، آهسته به سمت آن مشعل رفته کسی را دیدم شبیه خود که درحال نیاش بود چون به صورتش نظر کردم انگار همه ی آن پنج  صفاتی را( نیک اندیشی، محبت و فروتنی، خرد و دانایی، راستی و درستی، کمال مطلوب و رستگاری)که پس از رنج ها و سختی های زیاد به زحمت بدست آورده بودم یک جا داشت. گفت: من بخشی از پرتوی صفات نیکوی تو هستم گفتم پس تمام صفاتم و حقیقت آن کجاست؟ گفت:در پرده ی جلالت که  شهر «وئیریه» می باشد گفتم چگونه می شود بدانجا رفت؟ گفت: ابتدا باید جاودانه شوی گفتم چگونه ؟ پس ظرفی برداشت و دستم را گرفت و از آتشکده بیرون شدیم. چون مرا به پشت آتشکده برد پرده ای سفید دیدم که از درون چشمه ای زیبا تا آسمان کشیده شده بود گفت: مجوز ورود تو، به «وئیریه» نوشیدن از آب این چشمه است ظرف را به من داد و گفت: از این آب بخور که هر چه زودتر باید به «وئیریه» برویم چون از آن آب نوشیدم، حالتی در من به وجود آمد گویی که می خواستم پرواز کنم. گفت: در چه حالی؟ گفتم حالا که نیستم بهتر هستم گفت: هر کس را که نیست شود هست می شود. پس دوباره به سمت جنوب براه افتاده و هر چه بیشتر پیش می رفتیم بیشتر هیجان زده می شدم چون این حالت را در من دید گفت:این{همان بازگشتِ جاودانه است}* با تعجب گفتم چرا «بازگشت»، گفت: چون ذات تو در آغاز خلقت شکل

*1چنین گفت زرتشت، ص238 فردریش نیچه

 گرفت، جاودانه بودی، پس چون از امتحانات شکست خوردی از مرتبه ی جاودانگی افتادی. اکنون که دوباره به این قدر و منزلت، رسیده ای این حالتِ در تو، بازگشتِ همان جاودانگی است، پرسیدم: پس جهان یعنی بازتابِ عالم قبل از وجودِ جسمانی؟ گفت: شاید چنین باشد؛ گفتم اگر چنین باشد، جبر می شود. گفت : هبوطِ تو به عالم، به وسوسه ی اهریمن و به واسطه ی اسارت در آن پرده های سوزانده شده، قطعاً جبر بوده اما رهایی از آن پرده ها، اختیار است در واقع رفتار هرکس، بازتاب لحظه ی رویدادهای مواجهه شده ای است که برای آن تصمیم می گیرد که آن تصمیم، یا اهورایی است یا اهریمنی. بنابراین تشخیص تصمیم، اختیار است اما نتیجه ی آن جبر است و انسان پیچیده در رخدادهای مداوم و تصمیمات پی درپی است که همواره در حال اتفاق است و جهان مکانی است برای جبران فرصت های از دست رفته، پس چون به راه خود ادامه می دادیم هر روز چیز ها یاد می گرفتم که پس از سی و پنج روز، به « وئیریه» رسیدیم چون نزدیک شدیم دیدم از دور کسی به طرف ما می آید گفت: همین جا بایست، و خود حرکت کرد چون به هم رسیدند دست در آغوش هم کرده و مدتی طول کشید پس برگشت و از دور اشاره کرد، نزدیک شدم، دیدم  هر دو یکی شده اند و انگار خود من بود، گفتم کجا رفت؟ گفت: کی؟ او من بود که مدتی از هم جدا بودیم و چون به هم رسیدیم یکی شدیم و من، پرتوای از تمام صفات نیک توام گفتم پس او که بود؟ گفت: او، و همه ی آن کسانی که تو را تعلیم دادند تنها یکی از پرتوی آن صفات بودند. اکنون همه ی آن شش صفت در من جمع شده که من همان تو هستم پس چون به خود آمده و به جانب شهر نگاه کردم دیدم «وئیریه» در دامنه ی  همان کوه هرا، است که بر فراز آن، قصری زیبا و با شکوه قرار داشت و پل «چینود» و همان دیوار «هئتو» و پرده ای سفید، گویی: آن پرده، پرده ی هفت آسمان و آنجا آخرینِ نُه توی فلک بود و من در حیرت و تعجب بودم، چون حیرتم را دید گفت: اینجا همان آرزوی گمشده است و آن قصرِ بر فراز کوه، قصر شهریاری کائنات و آن پرده، پرده ی کبریایی است که حقیقت هستی در آن پرده است. چون خواستی باشی به جلالت رسی، باید به آن پرده چنگ زنی. پس راهی « وئیریه» شدیم، شهری دیدم که حقیقتِ تمام صفات نیک را دارا بود. بهشت گمشده ای که همه ی خوبی ها درآن یک جا جمع شده بود و مردمانی همه  شبیه و مثل من. انگار یک شهر، در من بود و یا من، به اندازه ی آدم های یک شهر تکثیر شده بودم پس  به من گفت: هر چه زودتر، باید از شهر بگذریم و به    «هرا»، رویم. چون از شهر،خارج و از کوه با لا رفتیم به ناگاه همان پله های «چینود» که آن روز من و «زامیاد» از آن پائین آمده و به «آتراگاه» رفته بودیم ظاهر شد. از پله ها بالا رفته دیدم پل، بسیار فراخ شده و امتداد آن به دیوار « هئتو» ختم می شد هر چه پیش می رفتم  اضطراب و نگرانی ام بیشتر بود که منِ من به من گفت: بایست و خود به راه افتاد چون نزدیک آن دیوار  شد دیدم کسی از بالای « هئتو» به سمت او می آید چون به هم رسیدند یکی شدند و به سمت من آمد،که با آمدنش نسیم خوشبو یی از جنوبی ترینِ جنوب ها به صورتم می وزید تا به من رسید با تعجب دیدم خودم هستم که نوجوانی پانزده ساله شده ام پس لبخند زد و گفت: {تو ای جوان نیک اندیشِ نیک گفتارِ نیک کردارِ نیک «دین»، من «دئنای»  (دین ) تو، روح مجسم خودت هستم. مرا برای آن بزرگی و خوبی و نیکویی و خوشبویی و پیروزمندی و دشمن شکنی دوست داشتی آن گونه بر تو پدیدار شدم}1 * چون به خود آمدم انگار رها شده، پس به سوی آن پرده به پرواز درآمدم وقتی بِدانجا رسیدم دیگر پرده ای نبود بلکه روشنائی های بی پایان بود و در آن، چون  نظرکردم به ناگاه همه ی   پرده ها کنار رفت و زمین را دیدم چون ارزنی افتاده در اقیانوس با جنگ ها و خون ریزی ها و جاه طلبی های صاحبان زر و زور و تزویر که چگونه بردگانِ در احاطه ی تفکر منحطِ خویش را، به اسمِ هرعنوان، به بازی گرفته و در هر کجای عالم شعله ای برپا کرده بودند و آن بردگانِ ناآگاه، برای اهداف و به قدرت رسیدنِ آن جاه طلبان طماع، چگونه جان خود را از دست  می دادند. پس چون آن حالت را دیدم چشم بر هم نهاده و به سکوت رسیدم آنگاه سروشی ندا داد: ای نامتناهی رها شده از همه ی تعلقات، اکنون که به روشنای بی منتها، رسیده و دوباره در او شده ای، پس بنامِ نام شد به نام او...

    *1 هادخت نسک ص63، گزارنده دکتر مهشید میرفخرایی                                

هر زره ی جان به جان خریده است تو را

                                      از آنچه به کائنات دیده است تو را

گویند که آفریده ای هستی ر ا

                                     من در عجبم که آفریده است تو را

* 

وقتی که شکست « لا » پر و بال تو را

                                         تا حشر کشید مهر ابطال تو را

آنجا که فقط تو بود و ذات ازلی

                                       من در عجبم که کرد اغفال تو را

پرستو ارسطو:

شاید تنها با دوبار خواندن این متن شگرف زود باشد که چیزی بنویسم ولی در در گیری با درک و برداشت خود و بیرون ازخود ِخویش ،ناگاه آنچنان از خودام غافل شدم که فراموش کردم در ارجاع به "او"ی وجودی نویسنده سری هم به "او"ی خودام بزن ام و تهی از جنجال های ذهن ام کمک بگیرم تا در شناخت خودِ واقعی شاعر و در سفر به سوی سکوت او به دور از گشت و گذاری توهمی و خیالی ،سوی واقعیت درون ِسکوت راهی پیدا کنم تا در این سفر به درون برای شناخت خود واقعی و اندیشه ی شاعر به هزار سمت و سوی کوچه های تصویر شده در متن کشیده نشوم .ولی چه کنم مانند رهگذری در جاده ای رویایی تنها به زیبایی ها خیره ماندم و با حسّی مبهم به شکفتن حس دیگری در خود میاندیشم در این داستان دلانگیز خدایی شدن انسان در راستای غایتی متعالی و عرفانی به تصویر کشیده شده و ضرورت سفر انسان به درون و خویشتن خویش برای تزکیه و رهایی از قید و بندها چون پرده هایی شگرف ، گام به گام یاد آوری شده و به گونه ای دلکش و فریبا در بخش های متعدد این سفر رهنمودهایی عارفانه برای شستشوی روح از هر گونه خطا و لغزش فردی و اجتماعی و پاکسازی بدن تا کسب نهایی طهارت و تزکیه داده شده .در واقع آموزشی شوق انگیز با زبان داستان و حکایت است در انحراف شناسی و درمان آلودگی های درون خویشتن. دستمایه ی داستان نوعی معرفت سلوکی و باطنی خود ِ نویسنده جناب کیانی است در سو و جهت کشف حقیقت و عناصر داستان که توشه ی این سفر است همان تهذیب نفس، شستشوی باطن بر شوق خدایی شدن و فرایند حاصل از آن، معرفتی شهودی و ذوقی این داستان دلاویز و شعر گونه است بسیار تاثیرگذار و حس آمیز نوشته شده و رهگشودی برای انسان اسیر و بیچاره ی امروزیست برای رهایی و آزادزیستنی خداگونه در لابیرنت دنیای تخیلی و مصور بسیار زیبای سکوت بیش از همیشه شگفت زده ام و بارها از پله های این کاخ با عظمت بالا و پائین رفتم و در بررسی‌ تحول‌ و تطور مفهومی‌ این آخرین بخش از نوشته ‌به اعتبار دو بنیاد معرفت و عقلانیت‌ شما بیش از پیش باور آوردم و آرزو دارم با بهره‌ بردن‌ از آموزه‌های‌ با ارزش‌ این نوشته و تماشای چشم انداز تمایلات‌ عالی‌ انسانی‌ شما بتوانم با ادراک، فهم‌ عقلی‌ و اندیشه‌ ی خود پیوندی همیشگی بر این دریافت های کنونی ام بزنم و اضافه کنم که عجب ذهنیتی دارید باور نکردنی است پرورندان این صحنه های پی در پی رنگارنگ که لب ریز از آموزه های عرفانی و اخلاقی است نمیدانم چه باید بنویسم تا حس واقعی ام را نمایش دهم دست مریزاد./  

کوروش همه خانی:

عجب متن بکری ست !رئالیسم جادویی نیست .سوررئال ِ کافکایی نیست .خود جلال است با زبان و حس هایی که ما را به ماورا می برد فرافکنی ها ی متنی ست! جلال هنرمند و گرامی ام .یعنی این متن درخشان را ادامه نخواهی داد و به صورت یک کتاب در نخواهی آورد؟ حیف است رفیق خیلی تازگی داشت و نوع نگاه اش با دیگر متن ها فرق می کرد . خیلی لذت بردم .دست مریزاد با احترام و فروتنی ارادتمند ات همه خا نی./

خیری:

سلام به جلال بزرگ !این شیفته گی و رسیدن به رسیدنی دیگر همه برای درک بودن است و برای رسیدن باید رفت نه از طول که از عرض ، و خوشا به حال تو که برای درک راه ، در راه های نه رفته بی راه نه می روی چون که بی خود خویش نه می روی پس از خود می روی و راه یعنی رسیدن ...آن ها که راه را در مبدا به انتها رسیده اند ، راه را در راه نه دیده و در راه از کشف راه ، به بی راه و در راه مانده اند . به راه شدن یا از راه شدن ، از راه های بسیار ، یک راه را بسیار رفته باشی بسیار شده ای و یک بسیار در راه های هیچ ، از هیچ راه ، بی راه نه می رود ... و جلال بزرگ ما می دان اد و بسیار می رود و امید که همه ی ما در راهی که می رویم به راه بوده باش ایم . جلال جان باور کن آن قدر به وجد آمدم خواست ام چند قدمی در این راه با تو باش ام . با این که این سفر نامه به پایان خود رسید اما سفر هم چنان ادامه دارد ... بسیار سپاس گزارم از شاعر و نویسنده ی محبوب و فرهیخته که به ما اجازه داد تا در این سفر به جست و جوی گم شدگان در وادی درون ، هم راه و هم قدم با او به شور و جذبه ای به رس ایم . در این سفر روحانی رفت ایم اما نه با پا شنیدیم نه با گوش و دیدیم نه با چشم ؛ که از خود رفت ایم تا به خویشتن خویش به رس ایم و گوش و چشم سپردیم تا به هوش و توشی به رس ایم که در این سفر غنیمتی هم نصیب مان شد به اندازه ی راهی بود که رفت ایم ./

دشمن به غلط گفت من فلسفیم

ایزد داند که آن چه او گفت نیم

لیکن چو در این غم آشیان آمده ام

آخر کم از آن که من بدانم که کی ام

فدای ات و منتظر رویت کتاب می مان ام دوست گل ام !    

شیخ:

درود آنچه كه از اين نوشته در ذهن من تداعي مي شود و غباري از خوانده هاي دور ميزدايد؛ وجه اشتراكي ست كه ميتوانم ميان اين متن و يكي از نوشته هاي با ارزش كهن ايران باستان بيابم ، اما اين وجه اشتراك نه در معنا بلكه تا حدودي در ارائه تصاوير يست كه ميان اين متن و آن كتاب كهن مي باشد . كتابي از گذشته هاي دور براي ما به يادگار مانده به نام ارداويراف نامه ،‌ كه در اين كتاب سفر يكي از موبدان زرتشتي را به عالم روح شاهديم ؛ هر چند كه سير و سلوك ارداويراف جنبه موهومي دارد اما آنچه كه لذت بخشش مي كند گستره ي خيال است در اين نوشته ؛ نوشته ي كه بسياري بر آنند كه حتي كمدي الهي دانته بر گرفته از اين نوشته است (اما خب كسي نمي تواند سند معتبري براي موضوع بيابد) رسيدن به "اوي خود" با نثري سورئال و گنجاندن من فلسفي و بهره گيري از عناصر ديني گذشته ، خواندن اين متن را لذت بخش كرده است. اين نوشته را مي خوانم و در تامل فرو مي روم ! مويد باشيد جناب كياني./      

ن مسافر:    

سلام بر جلال بزرگ در زمانی که نفس عماره بر پل بود و رهرو به عشق حق، در پیکار و پاره کردن بند ها از پای خود به یاد شعر هم نام ات حضرت جلال الدین محمد بلخی/مولانا/افتادم که می فرماید:  

بمیرید،بمیرید،دراین عشق بمیرید

دراین عشق چو مردید همه روح پذیرید

بمیرید،بمیرید وزین مرگ مترسید

کزین خاک برآیید،سماوات بگیرید

ببرید . ببرید وزین نفس ببرید

که این نفس چو بنداست و شما هم چو اسیرید

یکی تیشه بگیرید پی حفره زندان

چو زندان بشکستید همه شاه و امیرید

والی آخر...که جلال عزیز این خود سازی را بازبانی شیوا و به یاد ماندنی به تصویر کشیده است و چه تصاویری هم،گویی خود هم چونان سالک و رهرو این راه بوده و میباشد.که چنین تصاویری را خلق کرده است. آداب و مرام اش که این را می گوید، رهروی صادق و پاک تینت است. خواندیم و نوشیدم ،نوشیدم و مست و از خود بی خود شدیم و نگاه به قامت بلندات و قلم شیوا و متفاوت ات.

ازسرکوی تو هر کو به ملالت برود
نرود کارش و آخر به خجالت برود

سالک، از نور هدایت طلبد راه به دوست
که به جایی نرسد گر به ضلالت برود

ممنون جلال عزیز و بزرگوار همیشه عاشق باشی چشم به راه ات دوخته ام تا بیاموزم./